Zdrowia – tego Polacy, przy różnych okazjach, życzą sobie najczęściej. To jedna z najcenniejszych wartości dla człowieka. Nasze zdrowie zależy od wielu czynników – indywidualnych i społecznych. Te ostatnie kształtuje między innymi polityka zdrowotna, także na poziomie regionalnym. Zdrowsza Wielkopolska to również cel Samorządu Województwa, które od lat stawia na profilaktykę i promocję zdrowia.
Prawo do ochrony zdrowia to sprawa fundamentalna, gwarantowana każdemu konstytucyjnie. Zdrowie ma bowiem wpływ na to, jak funkcjonujemy w każdym wymiarze – rodzinnym, zawodowym, społecznym. Stąd też zdrowie publiczne jest ważną kwestią polityczną, którą na poziomie regionalnym zajmuje się m.in. Samorząd Województwa. Podejmowanie działań w zakresie polityki zdrowotnej i promocji zdrowia wymaga przede wszystkim diagnozy – czyli rozpoznania potrzeb zdrowotnych mieszkańców regionu.
Wielkopolska mapa zdrowia
Mieszkańcy Wielkopolski w dużej mierze narzekają na podobne dolegliwości, co inni Europejczycy. Cukrzyca, zawał serca, miażdżyca czy astma są równie powszechne w Poznaniu, jak i w Warszawie, Londynie czy Brukseli. Wiele tych schorzeń to choroby cywilizacyjne. Analiza danych epidemiologicznych wskazuje, że najpoważniejszymi problemami zdrowotnymi w Wielkopolsce są choroby układu krążenia i nowotwory, choroby układu oddechowego, zaburzenia wydzielania wewnętrznego (choroby tarczycy, cukrzyca), choroby układu trawiennego i choroby psychiczne.
![Wielkopolskie Centrum Onkologii jest jednym z czterech ośrodków onkologicznych w Polsce, które mają supernowoczesny cybernetyczny nóż do przeprowadzania skomplikowanych operacji onkologicznych. Fot. Archiwum WCO](jpg/dsc_1614-1024x682.jpg)
Choroby układu krążenia
Wielkopolska zmaga się z rosnącymi wskaźnikami chorób układu krążenia. Zawał serca, choroba nadciśnieniowa, choroba niedokrwienna serca czy miażdżyca to główna przyczyna zgonów w regionie. Choroby układu krążenia są też pierwszą przyczyną hospitalizacji wśród wszystkich innych chorób. Chorzy z nadciśnieniem przyjmowani są najczęściej w trybie nagłym. Prognozuje się, iż w kolejnych latach będzie rosła zapadalność na nadciśnienie tętnicze. Stąd też polityka zdrowotna w tym obszarze skupia się na przygotowaniu odpowiedniego zaplecza medycznego oraz wprowadzenie programów profilaktycznych, które pozwolą na ograniczenie tego wzrostu. Szansę wyleczenia w stanie nagłym rosną wraz ze zastosowaniem zaawansowanych procedur leczniczych. Profilaktyka powinna się skupiać na ograniczeniu umieralności (ograniczenie zawału mięśnia sercowego) i poprawę jakości życia poprzez rehabilitację i szybszy powrót do aktywności społeczno-zawodowej.
![Zakład Radiologii, Pracownia RTG. Fot. Archiwum WCO](jpg/dsc_7040-1024x684.jpg)
Nowotwory złośliwe
W naszym województwie, podobnie jak w całym kraju, nowotwory są drugą przyczyną hospitalizacji i zgonów. Warto zaznaczyć, że polskie statystyki nowotworowe wciąż odbiegają na niekorzyść od europejskich. Przyczyn takiego stanu rzeczy upatruje się głównie w zbyt późnym diagnozowaniu choroby (pacjenci często zgłaszają się do lekarza zbyt późno); gorszej dostępności do leczenia specjalistycznego; różnic w poziomie diagnostyki między ośrodkami onkologicznymi; niedostateczną promocję standardów leczenia chorób nowotworowych. Dlatego duże znaczenie ma profilaktyka onkologiczna w postaci badań przesiewowych oraz edukacji zdrowotnej.
Choroby układu oddechowego
Świadomość społeczna dotycząca zagrożenia tymi chorobami, zwłaszcza Przewlekłą Obturacyjną Chorobą Płuc (zapalenie oskrzeli, dychawica oskrzelowa i rozedma płuc) jest niewielka. Szacuje się, że w Polsce na POCHP choruje ok. 2 mln ludzi, a perspektywy dotyczące dynamiki zapadalności są pesymistyczne.
Choroby psychiczne
W ostatnich kilkunastu latach w Polsce obserwuje się sukcesywny wzrost liczby osób z zaburzeniami psychicznymi. Najczęstszym rozpoznaniem są zaburzenia nerwicowe. Odpowiednia opieka medyczna ma w przypadku tych chorych duże znaczenie, gdyż zaburzenia psychiczne często współwystępują z chorobami somatycznymi, jednocześnie utrudniając ich leczenie i zwiększając śmiertelność. W przypadku tych chorych ważny jest również dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej i innych form pomocy w ich środowisku rodzinnym i lokalnym.
Cukrzyca
Cukrzyca to główna choroba cywilizacyjna na świecie. Lekarze mówią wręcz o epidemii cukrzycy. Szacuje się, że w Polsce chorych jest około 2 mln ludzi, z czego połowa nie wie, że jest chora. Pacjenci zgłaszają się do lekarza zbyt późno. W przypadku cukrzycy ogromną rolę odgrywa promocja zdrowego stylu życia, jest to bowiem choroba którą często fundujemy sobie sami – otyłością, złym stylem odżywiania i mało aktywnym trybem życia.
Po pierwsze: profilaktyka
Głównym celem polityki zdrowotnej Samorządu Województwa Wielkopolskiego jest zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej umieralności mieszkańców regionu. Wysiłki w tym kierunku prowadzone są wielotorowo i we współpracy z instytucjami służby zdrowia, jednostkami centralnymi i partnerami społecznymi. – Trzeba kierować się tu zasadą należącą do kanonu zdrowia publicznego, która określa, że należy osiągać maksymalny efekt zdrowotny za minimalną cenę, przy zachowanym poziomie jakości – podkreśla Marlena Sierszchulska, dyrektor departamentu zdrowia UMWW. Dokumentem prawnym, który zbiera wszystkie zadania na tym polu jest „Program Profilaktyki i Promocji Zdrowia dla Województwa Wielkopolskiego na lata 2014-2020”. Główne założenia polityki zdrowotnej to: kształtowanie prozdrowotnego stylu życia; ograniczenie występowania najważniejszych problemów zdrowotnych; zmniejszenie różnic społecznych i terytorialnych w stanie zdrowia Wielkopolan; aktywizowanie jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych do działań na rzecz zdrowia. Istotnym zadaniem jest wyrównywanie szans dostępu do diagnostyki i leczenia mieszkańców wsi i mniejszych miejscowości. Z racji zamieszkania mają oni utrudniony dostęp do większych ośrodków medycznych, zwłaszcza specjalistycznych.
We współczesnej medycynie nie można się obyć bez nowoczesnych narzędzi
diagnostycznych. Ma to szczególne znaczenie dla pacjentów z chorobami
nowotworowymi, u których szybka diagnoza i podjęcie
odpowiedniego leczenia stwarzają większe szanse na wyleczenie.
– Zaangażowanie społeczności lokalnej, podniesienie świadomości i odpowiedzialności za własne zdrowie, w tym szczególnie osób odpowiedzialnych w terenie za zdrowie mieszkańców gmin, jest osiągane w naszych programach poprzez zaangażowanie w ich współorganizację. Lokalni liderzy zdrowia jak i inni mieszkańcy powinni mieć możliwość uczestniczenia w specjalnych spotkaniach edukacyjnych ze specjalistami. Ogromnie istotne jest podniesienie świadomości i odpowiedzialności, zachęcenie do zgłaszania na badania przesiewowe – zauważa Marlena Sierszchulska. Ważne jest także takie projektowanie programów zdrowotnych, by trafiać do najsłabszych grup społecznych, czy to pod względem ekonomicznym czy demograficznym. Na uwadze trzeba mieć osoby biedne i mniej zamożne, osoby starsze czy dzieci z placówek opiekuńczo-wychowawczych.
Dostęp do usług zdrowotnych w WRPO 214+
Kwestie zdrowia publicznego są również przedmiotem zainteresowania Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego 2014+. Usługi zdrowotne są wspierane m.in. w ramach promowania włączenia społecznego (Oś Priorytetowa VII. Włączenie społeczne). Osoby ubogie i zagrożone wykluczeniem społecznym (niepełnosprawne, długotrwale bezrobotne itp.) zwykle, z powodów ekonomicznych i społecznych, mają ograniczony dostęp do służby zdrowia, badań diagnostycznych, leczenia specjalistycznego czy edukacji zdrowotnej. Ważnym aspektem projektów realizowanych w ramach poddziałania 7.2.2 „Usługi społeczne i zdrowotne” jest ich deinstytucjonalizacja – czyli realizowanie działań w środowisku lokalnym grup zagrożonych wykluczeniem. W przypadku zdrowia takie działania przynoszą dobroczynne efekty, zwłaszcza w przypadku osób starszych czy osób zmagających się z chorobami psychicznymi.
Programy profilaktyczne realizowane przez Województwo Wielkopolskie:
- Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Nowotworów Złośliwych Dolnego Odcinka Przewodu Pokarmowego
- Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Chorób Układu Moczowo-Płciowego
- Program Profilaktyki Nowotworów Złośliwych Szyjki Macicy – Szczepienia Przeciwko Zakażeniom Wirusem Brodawczaka Ludzkiego Podopiecznych Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych w Województwie Wielkopolskim
- Program profilaktyczny schorzeń układu oddechowego dla mieszkańców gmin województwa wielkopolskiego
- Program profilaktyczny Wczesnego Wykrywania Gruźlicy
- Program Profilaktyczny Wczesnego Wykrywania Raka Płuc
- Program psychiatryczny terapeutyczno-rehabilitacyjny połączony z aktywizacją pacjentów.
Monika Wierżyńska